Prinsjesdag is geweest.
De plannen voor 2027 zijn gepresenteerd. Nieuwe maatregelen zijn aangekondigd en sommige daarvan kunnen ondernemers straks raken in hun kosten, prijzen of bedrijfsvoering.
Maar aangekondigde plannen zijn nog geen definitieve wetgeving.
Dus wat doe je als ondernemer?
Wachten totdat alles definitief is?
Of nu al handelen alsof ieder voorstel doorgaat?
Volgens mij geen van beide.
Want tussen afwachten en voorspellen zit nog iets anders.
Voorbereiden.
Aangekondigd is niet definitief
Neem de alcoholaccijns.
Het kabinet stelt voor om de accijns op alcohol vanaf 2027 jaarlijks met de inflatie mee te laten groeien. Daarnaast ligt er een voorstel om vanaf 2028 het lagere accijnstarief voor kleine brouwerijen af te schaffen.
Voor een brouwer kan dat financieel relevant zijn.
Maar vandaag staat nog niet vast dat beide voorstellen precies zo worden ingevoerd.
Dat betekent dat je er voorzichtig mee moet omgaan.
Je kunt een voorstel niet behandelen alsof het al definitief is.
Maar daaruit volgt niet dat je er niets mee kunt doen.
Aangekondigd is nog niet definitief. Maar aangekondigd is ook niet irrelevant.
De eerste vraag is niet: wat vind ik ervan?
Natuurlijk kun je als ondernemer iets vinden van een aangekondigde maatregel.
Misschien begrijp je hem.
Misschien vind je hem onnodig.
Misschien raakt hij jouw onderneming nauwelijks.
Of juist behoorlijk.
Maar voor het sturen van je onderneming is eerst een andere vraag interessant:
Waar landt deze verandering als zij doorgaat?
Stijgt je kostprijs?
Daalt je marge?
Heeft de wijziging invloed op je prijs?
Kun je die hogere kosten doorberekenen?
En als je dat doet, wat zou dat kunnen betekenen voor je afzet?
Wanneer wordt het effect zichtbaar in je cashflow?
Dan vertaal je een algemene maatregel naar je eigen onderneming.
Een klein bedrag kan op ondernemingsniveau iets anders betekenen
Bij kleine brouwerijen bedraagt het huidige verschil tussen het lagere en normale accijnstarief bij een glas bier van 33 cl met 5% alcohol één cent.
Eén cent klinkt niet bijzonder indrukwekkend.
Stel, volledig fictief, dat een onderneming één miljoen eenheden verkoopt waarop een wijziging van één cent per eenheid van toepassing is.
Dan hebben we het ineens over €10.000.
Maar zelfs daarmee weten we nog niet of €10.000 voor die onderneming veel of weinig is.
Daarvoor moeten we meer weten.
Hoe groot is de omzet?
Welke marge wordt er nu gemaakt?
Kan de prijs worden aangepast?
Wat gebeurt er mogelijk met het volume als dat gebeurt?
Zijn er tegelijkertijd andere kostenstijgingen?
De betekenis van een kostenstijging zit daarom niet alleen in het bedrag per product.
Ze ontstaat in de onderneming waarin dat bedrag terechtkomt.
Van maatregel naar mechanisme
Daarom zou ik bij aangekondigde veranderingen niet alleen naar het percentage of bedrag kijken.
Ik zou proberen de route erachter te begrijpen.
Een hogere kostenpost kan bijvoorbeeld doorwerken in:
kostprijs → marge → prijs → volume → cashflow
Maar die route ligt niet vooraf vast.
De ene ondernemer kan hogere kosten volledig doorberekenen.
Een andere gedeeltelijk.
Een derde helemaal niet.
Bij de ene onderneming verandert de vraag nauwelijks.
Bij een andere is de klant veel prijsgevoeliger.
En soms blijkt dat een onderneming voldoende marge heeft om een beperkte stijging op te vangen zonder direct iets te veranderen.
De maatregel kan voor iedereen hetzelfde zijn.
De bedrijfseconomische uitwerking hoeft dat niet te zijn.
Je hoeft nog niets te besluiten
Daarom vind ik het onderscheid tussen een forecast en een scenario hier belangrijk.
In een forecast probeer je op basis van de informatie die je hebt een zo realistisch mogelijke verwachting te maken van wat waarschijnlijk gaat gebeuren.
Een scenario doet iets anders.
Daarmee kun je onderzoeken:
Wat gebeurt er met mijn onderneming áls dit gebeurt?
Dat is bij een aangekondigde maar nog onzekere wijziging vaak veel interessanter.
Je hoeft vandaag niet te besluiten dat je prijs volgend jaar met een bepaald bedrag omhooggaat.
Je kunt wel doorrekenen wat er met je marge gebeurt als een voorgestelde kostenstijging doorgaat.
Je hoeft niet onmiddellijk je bedrijfsvoering aan te passen.
Je kunt wel bepalen bij welk effect je opnieuw naar je keuzes wilt kijken.
Een scenario vraagt niet dat je de toekomst kent.
Het helpt je begrijpen wat verschillende toekomsten voor je onderneming kunnen betekenen.
Kijk ook naar wat er samenkomt
Een afzonderlijke kostenstijging kan prima op te vangen zijn.
Nog één misschien ook.
Maar uiteindelijk komen verschillende ontwikkelingen in dezelfde onderneming terecht.
Loonkosten veranderen.
Leveranciers passen tarieven aan.
Energieprijzen bewegen.
Belastingen kunnen wijzigen.
Financieringskosten veranderen.
Niet alles gebeurt tegelijk en niet alles raakt iedere onderneming.
Maar daarom is de vraag:
Kan ik deze ene stijging opvangen?
soms te klein.
Interessanter is:
Wat gebeurt er met mijn onderneming wanneer ik de ontwikkelingen die ik nu al kan zien bij elkaar breng?
Vooruitkijken is niet hetzelfde als voorspellen
Zolang iets nog niet definitief is, kan rekenen ermee voorbarig voelen.
Maar zodra het definitief is, kan de tijd om te reageren ineens veel korter zijn.
Vooruitkijken betekent niet dat je ieder voorstel onmiddellijk in je begroting verwerkt alsof het vaststaat.
Het betekent ook niet dat je voortdurend tientallen hypothetische scenario’s moet bouwen.
Het betekent dat je bij een ontwikkeling die jouw onderneming materieel kan raken alvast probeert te begrijpen:
Waar zou ik dit gaan voelen?
En:
Wanneer zou het groot genoeg worden om een keuze van mij te vragen?
Dan hoef je vandaag misschien helemaal niets te veranderen.
Maar als de maatregel later definitief wordt, begin je niet meer bij nul.
Om over na te denken
Prinsjesdag levert ieder jaar een enorme hoeveelheid informatie op.
Het is verleidelijk om vooral te zoeken naar lijstjes:
Wat verandert er voor ondernemers?
Die zijn nuttig.
Maar uiteindelijk begint het echte stuurwerk pas daarna.
Niet iedere aangekondigde verandering raakt jouw onderneming.
Niet iedere verandering die jou raakt, vraagt onmiddellijk om actie.
En niet ieder voorstel wordt uiteindelijk ingevoerd zoals het vandaag op papier staat.
Maar bij veranderingen die wél relevant kunnen worden, kun je nu al vragen:
Waar landt dit in mijn onderneming?
Wat gebeurt er met mijn kosten?
Mijn marge?
Mijn prijs?
Mijn volume?
Mijn cashflow?
En wanneer zou dat van mij een andere keuze vragen?
Want je hoeft niet te voorspellen wat er gaat gebeuren.
Je kunt wel weten wat het met jouw onderneming doet áls het gebeurt.
En dat is misschien precies het verschil tussen reageren op verandering en erop voorbereid zijn.
